Câu hỏi: Nhờ đâu người nhận biết đc hướng phát âm thanh ???

Nơi thảo luận những ứng dụng của Vật lý trong khoa học - công nghệ và đời sóng

Câu hỏi: Nhờ đâu người nhận biết đc hướng

Bài viết chưa xemgửi bởi success » Thứ 4 Tháng 1 24, 2007 5:15 am

[align=justify]_ Ai cũng biết: sóng âm tần (với tai người nhận đc tần số từ cỡ 200-200.000 Hz) dội vào vành tai (có cấu tạo hình vòm tựa parapol), giúp sóng âm tác động từ nhiều hướng vẫn lọt chính xác vào lỗ tai, lỗ tai là 1 đường ống xoắn ốc (giúp cản côn trùng và hạn chế tác động quá lớn của sóng âm đến tai) rồi mới đến bộ phận cảm âm... Nghĩa là gần như tất cả sóng âm tần với tần số và cường độ lớn hơn độ nhạy thu của tai người từ mọi hướng con người đều có thể cảm nhận đc.

_ Điều tôi muốn biết ở đây là: sóng âm từ hướng nào thì cũng vào bộ phận cảm âm (đầu tiên là màng nhĩ) theo đường xoắn ốc thì do đâu con người xác định đc hướng phát (tương đối chính xác) của vật hay hiện tượng tạo sóng âm đó.

Tôi có nghĩ đến vành tai, nhưng vành tai thì ko thể có tế bào TK thính giác đc (vì TB này phải hoạt động theo rung động của màng nhĩ ). Được biết chim ko có vành tai ngoài (ko hiểu tai trong thế nào), nhưng chim cũng định hướng nguồn phát âm rất tốt. Còn dái tai, lông tơ trên vành tai...? Liệu cắt hẳn vành tai đi động vật có còn định hướng nguồn phát âm đc?


Sẵn có thêm 1 thắc mắc (ko biết hỏi ai!) về cái móng chân:
_ Ai cũng biết: cơ thể người sau bao nhiêu thế hệ tồn tại và phát triển theo quá trình chọn lọc tự nhiên luôn là 1 bộ máy hoàn chỉnh, hợp thời đại. Mọi cấu tạo, hình dạng của các bộ phận của cơ thể đều có 1 mục đích, vai trò, nhiệm vụ của nó; nếu ko đã bị triệt tiêu, đào thải.

_ Điều tôi thắc mắc: cái móng chân có ý nghĩa gì, sao ko mất đi cho rồi nếu có 1 số loại suy thế này:
+ thẩm mỹ: nghe chưa thực sự thuyết phục vì theo chọn lọc tự nhiên, chỉ có lợi-hại chứ làm gì có đẹp-xấu. Thẩm mỹ là do quá trình nhận thức chủ quan của con người thôi. Con người đâu tiên ko có móng mà con người bây giờ có móng thì chắc đã là "quái thai", đột biến gien.
+ "Di chỉ" chứng tỏ con người có phần lớp sừng, giống 1 số loại động vật bậc thấp khác như họ giáp xác, họ thân mềm, côn trùng... Nếu vậy thì móng tay thôi đã đủ chứng tỏ rồi.
+ nhiệm vụ bảo vệ phần thịt dưới lớp móng. Nếu vậy thì phần thịt này có nhiệm vụ gì, sao ko "chai" lại thành những chỗ da như nhiều bộ phận khác. Nhiệm vụ phần thịt này ở tay có vẻ khá nhiều biểu hiện: phát ra nhiều photon (chưa rõ ý nghĩa), biểu hiện phần nào quá trình chuyển hóa các chất trong cơ thể, nói chung có thể theo dõi sk.
+ thao tác, hoạt động trong cuộc sống: ngoài việc phải ngăn không cho nó dài ra, bảo vệ nó ko bị dập, gãy... , tôi chẳng biết dùng móng chân cho việc quái gì (khác xa với sự hữu dụng của móng tay)
+....

Vậy ai có cao kiến xin chỉ giáo !!! Chân thành cảm ơn !!! <l> [/align]
Hình đại diện của thành viên
success
polite man
polite man
 
Bài viết: 861
Ngày tham gia: Thứ 7 Tháng 1 06, 2007 4:19 pm
Đến từ: HCMC

Bài viết chưa xemgửi bởi bin » Thứ 4 Tháng 1 24, 2007 11:58 am

Câu hỏi 1 thì tớ biết, người hay các con vật xác định hướng nhờ có hai tai. Âm thanh sẽ đến hai tai không đồng thời nhờ đó não sẽ tính toán để định vị âm thanh từ hướng nào.
Bạn bịt một tai lại sẽ thấy!

câu 2 : đúng là câu hỏi không lời đáp! Bạn muốn giả thiết thế nào thì giả thiết thôi!
⇒ • √ ∠ ∞ ≈ ∫ ≡ α β γ δ ε η κ λ π ρ σ φ ω Γ Δ ∇ Θ Λ Σ Φ Ω
Thí nghiệm ảo java/ph14vn/
Trang chủ Khoa lý http://vatly.hnue.edu.vn
Hình đại diện của thành viên
bin
Giảng viên
 
Bài viết: 3315
Ngày tham gia: Thứ 5 Tháng 3 10, 2005 1:54 pm
Đến từ: Khoa Vật lí - ĐHSPHN
Facebook: http://www.facebook.com/vanbien

Bài viết chưa xemgửi bởi Lò Xo » Thứ 5 Tháng 1 25, 2007 7:55 pm

Cho em bổ sung thêm:

Âm thanh người ta nghe được nằm trong khoảng 20 đến 20.000 Hz thui . Anh gõ dư một con số 0 rồi

Nếu người nghe bằng hai tai thôi thì chỉ có thể phân biệt được nguồn âm ở bên trái hay bên phải thôi chứ làm sao biết được nó ở trước hay sau, trên hay dưới (giống như nghe bằng headphone vậy).

Âm thanh không chỉ truyền qua tai mà còn truyền qua xương sọ nữa.

Cái móng chân có lẽ là di chỉ từ loài bò sát dùng để leo trèo. Theo luật tiến hoá thì chỉ những thứ gì có hại cho sinh tồn mới bị triệt tiêu. Thí dụ những người vượn chân ngắn chạy chậm bị thú dữ ăn thịt hết chỉ còn lại những con vượn chân dài chạy thoát còn sống sót. Chúng sinh ra đời con đời cháu chân dài nên đến giờ chúng ta mới có những "cô gái chân dài".

Giả sử sau này có một loại vi trùng chết người chuyên tấn công móng chân người ta. Nếu các nhà khoa học không tìm ra thuốc chữa thì loài người sẽ chết hết. Chỉ còn lại những người không có móng chân (do nhiễm dioxin chẳng hạn) là còn sống sót và những người này sẽ sinh ra một thế hệ người không có móng chân.
in SGK we trust
Hình đại diện của thành viên
Lò Xo
Thích Bật đại sư
Thích Bật đại sư
 
Bài viết: 918
Ngày tham gia: Thứ 5 Tháng 1 25, 2007 6:31 pm

Bài viết chưa xemgửi bởi success » Chủ nhật Tháng 1 28, 2007 2:58 pm

Âm thanh người ta nghe được nằm trong khoảng 20 đến 20.000 Hz thui . Anh gõ dư một con số 0 rồi

Nếu người nghe bằng hai tai thôi thì chỉ có thể phân biệt được nguồn âm ở bên trái hay bên phải thôi chứ làm sao biết được nó ở trước hay sau, trên hay dưới (giống như nghe bằng headphone vậy).


Nếu người nghe bằng hai tai thôi thì chỉ có thể phân biệt được nguồn âm ở bên trái hay bên phải thôi chứ làm sao biết được nó ở trước hay sau, trên hay dưới (giống như nghe bằng headphone vậy).

_ Đúng như lò xo bổ sung: Việc định hướng trên-dưới, trước-sau quả thật chỉ = 2 tai thì rất khó !!! Cám ơn bạn đã góp ý !!!
người hay các con vật xác định hướng nhờ có hai tai. Âm thanh sẽ đến hai tai không đồng thời nhờ đó não sẽ tính toán để định vị âm thanh từ hướng nào.
Bạn bịt một tai lại sẽ thấy!


_ GS Bin nói rất có lý (thực tế tôi đã thấy người bị nặng 1 bên tai khó khăn trong việc định hướng thế nào) nhưng chắc fải còn có "uẩn khúc" j đây. VD: một nguồn âm thanh fát ngay trước mặt or ngay sau gáy (nằm trên đường trung trực tưởng tượng tạo bởi 2 tai) thì cả 2 nguồn âm này đều đến 2 tai cùng lúc thì sao não fân biệt đc chúng? Chi bằng GS Bin chịu khó nêu cách tính toán của não dựa trên cảm nhận 2 tai luôn đc ko? Tôi biết đây là bản năng của fần lớn động vật nhưng ta fải có cách "hiểu" tự nhiên chứ nhỉ !? leuleu

_ Âm thanh xuyên qua não nhưng não ko có tế bào thính giác, chỉ xử lý tín hiệu xung điện có cường độ biến thiên theo sự biến thiên (dao động) của tín hiệu âm thanh thôi (tức là tín hiệu này đã qua điều chế bởi tai). Giống như nếu ko qua micro thì máy karaoke chẳng thể nào tính điểm, hoặc đưa ra loa khi hát không (mic) đc! :><:

_ Chẳng rõ chất kitin ở chân còn ý nghĩa gì đối với loài người chúng ta nữa !?
Liệu cơm gắp mắm!

Lịch sự tí đi nhé! Không thấy đang bận chữa cháy sao mà còn xin chữ ký!? Xùy xùy...
*************************
Hình đại diện của thành viên
success
polite man
polite man
 
Bài viết: 861
Ngày tham gia: Thứ 7 Tháng 1 06, 2007 4:19 pm
Đến từ: HCMC

Bài viết chưa xemgửi bởi success » Chủ nhật Tháng 1 28, 2007 3:04 pm

Sẵn hỏi thêm về thu tín hiệu vô tuyến: Sao máy thu sóng (vd: radar, sona...) biết chính xác hướng của nguồn phát sóng, để tính khoảng cách và đưa ra tọa độ đc?
Ai biết chỉ dùm !!!
Liệu cơm gắp mắm!

Lịch sự tí đi nhé! Không thấy đang bận chữa cháy sao mà còn xin chữ ký!? Xùy xùy...
*************************
Hình đại diện của thành viên
success
polite man
polite man
 
Bài viết: 861
Ngày tham gia: Thứ 7 Tháng 1 06, 2007 4:19 pm
Đến từ: HCMC

Bài viết chưa xemgửi bởi Lò Xo » Chủ nhật Tháng 1 28, 2007 5:23 pm

Âm thanh không chỉ truyền qua tai mà còn truyền qua xương sọ nữa.

Ý em muốn nói rằng âm thanh truyền qua xương sọ rồi qua xương búa, xương đe rồi đến ốc tai chứ không phải truyền thẳng vào não. Một số người bị lủng màng nhĩ nhưng nếu cắn vào cây đàn thì họ vẫn nghe được tiếng đàn truyền qua răng và xương hàm nếu như thần kinh thính giác của họ chưa bị tồn thương (Chuyện này trong y khoa có nói đó chứ không phải em bịa ra đâu).
Cơ thể con người vẫn còn nhiều điều bí ẩn mà người ta chưa giải thích được. Thí dụ như để tai lên ngực người khác thì nghe được tiếng tim đập. Nhưng ta không thể nghe được tiếng máu chảy trong cơ thể mình mặc dù bên cạnh tai có nhiều mạch máu lớn.
Một số người cho rằng vành tai có các nếp nhăn nên nguồn âm từ các hướng khác nhau phản xạ vào lỗ tai khác nhau. Nếu đổ sáp vào vành tai cho nó lấp đầy các chỗ lồi lõm thì ta nghe sẽ khác đi. Ai có can đảm thì thử làm thí nghiệm này đi nhé.
in SGK we trust
Hình đại diện của thành viên
Lò Xo
Thích Bật đại sư
Thích Bật đại sư
 
Bài viết: 918
Ngày tham gia: Thứ 5 Tháng 1 25, 2007 6:31 pm

Bài viết chưa xemgửi bởi Lò Xo » Chủ nhật Tháng 1 28, 2007 5:35 pm

success đã viết:Sao máy thu sóng (vd: radar, sona...) biết chính xác hướng của nguồn phát sóng, để tính khoảng cách và đưa ra tọa độ đc?


Radar có mặt phản xạ hình parabol nên nó chỉ phát ra và nhận sóng nằm trên trục này. Muốn đo vật nào thì nó phải hướng về phía vật đó. Muốn quan sát cả bầu trời thì nó phải quay vòng vòng.
Hình đại diện của thành viên
Lò Xo
Thích Bật đại sư
Thích Bật đại sư
 
Bài viết: 918
Ngày tham gia: Thứ 5 Tháng 1 25, 2007 6:31 pm

Bài viết chưa xemgửi bởi bin » Thứ 2 Tháng 1 29, 2007 10:06 am

Tai người có thể nhận biết được khoảng cách, phương hướng của nguồn âm một cách tương đối chính xác là nhờ vào việc nghe bằng 2 tai ( ở động vật sự nhận biết này có khác đôi chút). Sự nhận biết này được mô tả cụ thể như sau:

Hình ảnh
Ở đây tai nhận biết theo 3 chiều, trên dưới, phải trái trước sau. Mỗi chiều được định hướng theo một đặc trưng khác nhau của âm bởi các bộ phận khác nhau của tai.

- Xác định hướng tới của âm ( trái phải):
Ở đây não đánh giá sự khác biệt về thời gian tới tai sự khác biệt đô to của âm tới hai tại Từ sự khác biệt này sẽ đánh giá nguồn âm ở trái, giữa, phải. Các sự khác biệt này không giúp tai phân biệt được âm trước hay sau trước sau.
Sự khác biệt tối đa tai có thể phân biệt được vào khoảng 0,63ms.

- Xác định trước sau, trên dưới:
Ở đây dựa vào sự cộng hưởng của ống tai ngoài, não sẽ xác định phương hướng trên dưới trước sau. ( nhưng ko xác định được phải trái).
Cấu tạo tai ngoài (ống) làm cho âm ở các hướng khác nhau sẽ cộng hưởng khác nhau và sẽ cho phổ âm thanh khác nhau, phổ âm này sẽ được não xử lí (xử lý thế nào thì chịu)
- Xác định khoảng cách tới nguồn âm
Khả năng này của con người là khá hạn chế và thường mắc nhiều sai lầm.
Não dựa vào nhiều đặc điểm của tín hiệu để đánh giá
Dựa vào độ to của âm: Độ to của âm giảm theo khoảng cách do đó nếu xác định được âm thanh là 1 tiếng vỗ tay thì người đó sẽ tự đoán được cách đó bao nhiêu. Tuy nhiên nếu xác định nhầm đó là tiếng pháo nổ thì sẽ tính toán ( trong óc) nhầm khoảng cách tới nguồn âm.
Dựa vào sự phản xạ
Dựa vào loại âm thanh
Dựa vào hiệu ứng doppler ( người biết về vật lý)

Các ảo giác về âm thanh:
Như đã nói các ảo giác về âm thanh do tai người đều do cách thức nhận tín hiệu âm và nó cũng có lợi cũng như hại :
Lợi : Các ngành công nghiệp giải trí dựa vào đó để tạo ra âm thanh nổi 3 chiều: Mặc dù nguồn âm là hai cái loa ( hoặc tai nghe ) nằm cố định nhưng bằng cách đưa các tín hiệu có độ lớn, độ lệch pha, phổ tần số... khác nhau mà con người tưởng bở rằng âm thanh đến từ mọi phương mọi hướng với độ xa gần khác nhau.

Hại : Sự định hướng kém, đặc biêt là vào ban đêm khi ta không có sự trợ giúp của mắt.
Một ảo giác thường gặp đó là khi nghe tiếng giun tiếng dế vào ban đêm, ta rất khó xác định được vị trí của nó ở chỗ nào. Nguyên nhân ra tiếng giun dế có cường độ và tần số thay đổi, đồng thời nó cũng biết chạy nên rất khó cho ta định hướng bằng tai như trên!
Nguồn
http://de.wikipedia.org/wiki/Lokalisation_(Akustik)
http://en.wikipedia.org/wiki/Sound_localization
http://www.pa.msu.edu/acoustics/loc.htm
⇒ • √ ∠ ∞ ≈ ∫ ≡ α β γ δ ε η κ λ π ρ σ φ ω Γ Δ ∇ Θ Λ Σ Φ Ω
Thí nghiệm ảo java/ph14vn/
Trang chủ Khoa lý http://vatly.hnue.edu.vn
Hình đại diện của thành viên
bin
Giảng viên
 
Bài viết: 3315
Ngày tham gia: Thứ 5 Tháng 3 10, 2005 1:54 pm
Đến từ: Khoa Vật lí - ĐHSPHN
Facebook: http://www.facebook.com/vanbien

Bài viết chưa xemgửi bởi success » Thứ 3 Tháng 1 30, 2007 7:39 pm

_ Dù chưa có những công thức chặt chẽ để kiểm chứng và còn vài chi tiết mơ hồ về vai trò của não, nhưng cơ chế định hướng nguồn phát âm nhờ tai các "cao nhân" cũng đã chỉ ra khá rõ rồi:

+ Phân biệt 2 bên trục: nhờ âm thanh đến 2 tai ko cùng lúc -> tạo hóa cho 2 tai âu cũng thật hợp lý !!!
+ Phân biệt trước-sau, trên-dưới: nhờ cấu tạo lồi, lõm của các rãnh ở vành tai mà "gia công" những âm thanh có phổ hơi khác nhau nếu đến từ các hướng khác nhau. (chim ko có vành tai ngoài thì sao nhỉ !?)

_ Về cảm nhận xa-gần của nguồn phát âm theo mình nghĩ con người chỉ dựa vào những hiện tượng (cường độ, sự phản xạ, âm sắc, hiệu ứng doppler, ngữ điệu, echo...) chứ ko thể dựa vào bản chất. Cho nên, đúng là chỉ đoán chứ thực sự ko xác định khoảng cách được.

_ Có gì thắc mắc hơi xa rời vật lý, mình xin qua mục hỏi-đáp linh tinh hỏi tiếp !!! <l>
Liệu cơm gắp mắm!

Lịch sự tí đi nhé! Không thấy đang bận chữa cháy sao mà còn xin chữ ký!? Xùy xùy...
*************************
Hình đại diện của thành viên
success
polite man
polite man
 
Bài viết: 861
Ngày tham gia: Thứ 7 Tháng 1 06, 2007 4:19 pm
Đến từ: HCMC

Bài viết chưa xemgửi bởi crazy_boy_999 » Thứ 7 Tháng 6 23, 2007 12:47 pm

nhưng mà khả năng xác định vị trí phát ra âm thanh cua con người không tốt đâu
crazy_boy_999
Thành viên
Thành viên
 
Bài viết: 23
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 6 15, 2007 4:13 pm

Bài viết chưa xemgửi bởi success » Thứ 7 Tháng 6 23, 2007 8:24 pm

Dùng tạm cũng tốt đấy chứ? Ý bạn là muốn so sánh với con/vật gì !?

Mình đọc 1 tài liệu có nói ngày xưa (trước thế chiến II) chưa có radar, người ta thường dùng 2 máy thu thanh đặt ở 2 vị trí xác định (sau khi đạc, tính toán) nhằm định vị được máy bay trên bầu trời để thực hiện những mục đích quân sự đấy !!! Sau này có radar (có lẽ học từ dơi) thì "Hiệu ứng song nhĩ" này hình như tỏ ra quá kém cỏi.

Ý crazy fan thế nào?
Liệu cơm gắp mắm!

Lịch sự tí đi nhé! Không thấy đang bận chữa cháy sao mà còn xin chữ ký!? Xùy xùy...
*************************
Hình đại diện của thành viên
success
polite man
polite man
 
Bài viết: 861
Ngày tham gia: Thứ 7 Tháng 1 06, 2007 4:19 pm
Đến từ: HCMC

Bài viết chưa xemgửi bởi crazy_boy_999 » Chủ nhật Tháng 6 24, 2007 2:13 am

thử tìm một con dế đang kêu là biết ngay
crazy_boy_999
Thành viên
Thành viên
 
Bài viết: 23
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 6 15, 2007 4:13 pm

Bài viết chưa xemgửi bởi success » Chủ nhật Tháng 6 24, 2007 10:45 am

Ặc... có lẽ dế phát ra 1 tần số âm nào đó, chắc là có bước sóng khá dài. Âm thanh của nó bị dội khá nhiều lần trước khi đến tai người theo nhiều hướng => rất khó định vị từ xa.

Điều này có lẽ cũng tương tự như ta nghe tiếng sấm đánh từ xa, dội lại từ nhiều góc trời (tầng điện ly), thật khó mà nhận biệt được hướng có sấm sét.

Crazy thử làm thí nghiệm, nhắm mắt lại nhờ người đưa cho 1 con dế gần người xem, bạn sẽ định định vị khá tốt nó đấy. Ngược lại, bịt 1 tai thật kỹ, khả năng này giảm sút là cái chắc.
Liệu cơm gắp mắm!

Lịch sự tí đi nhé! Không thấy đang bận chữa cháy sao mà còn xin chữ ký!? Xùy xùy...
*************************
Hình đại diện của thành viên
success
polite man
polite man
 
Bài viết: 861
Ngày tham gia: Thứ 7 Tháng 1 06, 2007 4:19 pm
Đến từ: HCMC


Quay về Khoa học - Công nghệ

Ai đang trực tuyến?

Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào đang trực tuyến1 khách

cron