Hướng dẫn quan sát bầu trời.

Hướng dẫn quan sát bầu trời.

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Chủ nhật Tháng 4 30, 2006 2:25 pm

- Các hành tinh: bằng mắt thường bạn chỉ có thể quan sát thấy 5 hành tinh trong hệ Mặt trời là: Sao Thuỷ, Sao Kim, Sao Hoả, Sao Mộc, Sao Thổ. Để nhậ biết được đâu là hành tinh, đâu là ngôi sao các bạn phải dựa vào 3 đặc điểm chính:

+ Về vẻ sáng: Chú ý kỹ bạn sẽ thấy các ngối sao luôn nhấp nháy, còn các hành tinh thì không, dường như ánh sáng của chúng rất ổn định. Sở dĩ có hiện tượng này bởi vì các ngôi sao ở rất xa. Chúng chỉ là một điểm sáng với các tia sáng yếu ớt. Do sự khúc xạ của khí quyển gây bởi sự thay đổi chiết suất do các luồng không khí có nhiệt độ khác nhau tạo ra và bởi sự di chuyển của các dòng không khí trong khí quyển. Do vậy, những tia sáng yếu ớt của ngôi sao bị khúc xạ, đổi hướng. Do đó mắt của chúng ta nhận được quang thông của ngôi sao không như nhau theo thời gian. Vì nguyên nhân này mà chúng ta cảm thấy ngôi sao nhấp nháy. Trưòng hợp đối với các hành tinh thì khác. Chúng ở gần chúng ta nên thông lượng ánh sáng gửi tới Trái Đất lớn hơn nhiều so với những ngôi sao. Cho dù có bị khúc xạ liên tục nhưng hầu như sự biến thiên thông lượng sáng đễn mặt dất là không lớn. Vì vậy mà mắt chúng ta cảm nhận ánh sánh của các hành tinh dường như rất ổn định, không nhấp nháy.

+ Về chuyển động: Nếu quan sát kỹ trong nhiều ngày,chúng ta dễ dàng nhận ra có một số ngôi sao sáng thây đổi vị trí liên tục trên nền trời. Đó là những hành tinh. Các hành tinh là những thiên thể ở gần chúng ta nên chuyển động tương đối của chúng với Trái Đất là tương đối lớn. Quan sát từ Trái Đất, sự thay đổi chuyển động tương đối này phản ánh trong sự thay đổi vị trí của các hành tinh trên nền trời. Các vì sao hầu như giữ nguyên vị trí bởi chúng là những thiên thể ở rất xa. Sự thay đổi vị trí tương đối của chúng là rất bé không thể cảm nhận được bằng mắt thường. Thậm chí phải chờ đến hàng chục ngàn năm, thậm chí nhiều hơn nữa, chúng ta mới thấy được.

+ Về tập trung: Các hành tinh thường phân bố trongmột dải hẹp giưac các chòm sao trong cung Hoàng Đạo. Do mặt phẳng quỹ đạo của các hành tinh nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất những góc không lớn lắm. Cho nên, khi quan sát từ Trái Đất, các hành tinh chiếu lên một dải hẹp thuộc các chòm sao Hoàng Đạo.



Kết luận: Từ 3 đặc điểm trên bạn có thể dễ dàng nhận biết đâu là hành tinh, đâu là ngôi sao.

Nhưng khi đã phân biệt được giữahành tinh và các vì sao. Vậy, bây giờ,làm cách nào để nhận biết được từng hành tinh trong 5 hành tinh kể trên. Đừng lo lắng. Bạn cứ căn cứ vào các đặc điểm dưới đay dễ nhận biết chúng.

- Sao Kim: Rất dễ nhận ra. Bạn cứ tìm ở phía Đông trước khi Mặt Trời mọc hoặc phiá Tây sau khi Mặt Trời lặn một ngôi sao sáng nhất trên bầu trời. Vị trí cao nhất của Sao Kim so với đường chân trời không bao giờ vượt quá 480. Hơn nữa vỉtí của Sao Kim thay đổi tương đối nhanh. Nguyên nhân bởi vì Sao Kim là hành tinh thứ hai tính từ Mặt Trời có quỹ đạo nằm trong quỹ đạo của Trái Đất. Bề mặt sao Kim với lớp khí quyển dày đặc phản xạ tới 75% ánh sáng Mặt trời chiếu vào nó, và chủ yếu là ánh sáng màu vàng hơn nữa lại gần Trái Đất nên rất dễ nhận ra.

- Sao Thuỷ: Khó tìm hơn Sao Kim. Nhưng bạn đừng lo lắng. Vẫn có nhiều cơ hội để nhìn thấyhành tinh này trên bầu trời.

Để nhìn thấy Sao Thuỷ, bạn phải tìm ngay trước khi Mặt Trời mọc hoặc ngay sau khi Mặt Trời lặn. Vị trí của nó cao nhất trên bầu trời không bao giờ vượt quá 280 tính từ đường chân trời do Sao Thuỷ ở gần Mặt Trời nhất. Và cũng vì ở gần Mặt Trời nhất nên vị trí của nó thay đổi cũng rất nhanh. Sao Thuỷ kém sáng hơn Sao Kim nhiều lần nhưng cũng đủ sáng như một ngôi sao sáng để có thể tìm thấy dẽ dàng. ánh sáng của Sao Thuỷ có mà vàng đậm.

Chúng ta cần phải tìm ở khu vực ở đó theo đường đi của Mặt Trời sắp mọc hoặc ngay sau khi lặn. Thường thì ở khoảng thời gian này Sao thuỷ sáng lờ mờ trong một dải sáng mờ gọi là ánh sáng hoàng đạo ( do các hạt bụi trong Hệ Mặt Trời tập trung chủ yếu gần mặt phẳng hoàng đạo à phản xạ ánh sáng Mặt Trời tạo ra). Bạn có thể cảm nhận đuợc bằng mắt thường sự thay đổi vị trí Sao Thuỷ từng ngày.

-Sao Hoả: Hãy chú ý đến một ngôi sao mọc đỏ rực trên bầu trời, không nhấp nháy và trong vài tuần vị trí của ngôi sao này thay đổi rõ rệt trên nên trời. Đó chính là SaoHoả. Sao Hoả rất nổi bật và rất dễ tìm.

-Sao Mộc: Sao Mộc chỉ sáng sau Sao Kim. ánh sáng của Sao Mộc chủ yếu là ánh sáng màu vàng bị phản xạ. ánh sáng ổn định không nhấp nháy. Quan sát sau một thời gian thấy vị trí của nó thay đổi. Sao Mộc rất dễ tìm.

-Sao Thổ: Bạn cứ tìm kiếm trên cung Hoàng Đạo, lọai trừ Sao Hoả và SaoMộc, ngôi sao tương đối sáng màu vàng. Chú ý sau một thời gian dài thấy vị trí thay đổi chậm. Khônng phải là ngôi sao nào khác chính là Sao Thổ. Khó tìm hơn Sao Hoả và Sao Mộc nhưng Sao Thổ cũng rất dễ tìm.

Chú ý: Tuỳ theo vị trí tương đối của các hành tinh đối với Trái Đất mà thời gian nào trong năm chúng xuất hiện trên bầu trời. Chúng ta có thể sử các chương trình phần mềm bản đồ sao cài đặt trên máy tính PC để biết rõ vị trí của từng hành tinh.

Khi đã nắm rõ được vị trí và quy luật bạn cũng cóthể hình dung ở trong đầu là hành tinh nào hiện giờ đangở đâu, khu vực chòm sao nào trên bầu trời.
"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Thứ 3 Tháng 5 02, 2006 10:46 am

Để quan sát Thiên văn chúng ta cần làm quen với một số khái niệm cơ bản.

TRƯỚC HẾT CHÚNG TA CẦN LÀM QUEN VỚI KHÁI NIỆM ĐỊA CẦU TRỜI ( Thiên Cầu)

Tất cả mọi vật thể trời dường như được đính vào một qủa cầu vô hình có cùng tâm với trái đất và có một kích thước vô hạn. Do trái đất tự quay quanh trục của nó nên chúng ta có cảm tưởng qủa cầu này cũng đang xoay quanh trái đất một vòng trong một ngày từ Đông sang Tây, chính xác là 23h 56’. Sự tồn tại của địa cầu trời là phụ thuộc vào vĩ độ quan sát, thời gian trong đêm và thời gian trong năm.

Hình ảnh

Cũng như là trái đất, địa cầu trời cũng có nhiều điểm và đường định hình quan trọng. Phía trên địa cực của trái đất là địa cực trời, là điểm mà địa cầu trời xoay xung quanh mỗi ngày. Và tương tự, nó cũng có một xích đạo trời nằm ngay bên trên xích đạo của trái đất. Ngoài ra, ta còn một đường quan trọng khác đó là hoàng đạo (hoàng đới), là đường đại diện cho sự "chuyển động" của mặt trời quanh địa cầu trời hàng năm, dĩ nhiên tôi nói "chuyển động" đây là do sự chuyển động của trái đất quanh mặt trời, và tia nhìn từ trái đất đến mặt trời tạo nên một đường quét tưởng tượng vào không gian, tia quét này đi qua một số chòm sao nhất định, cho ta có cảm giác là mặt trời chuyển động trên đường quét tưởng tượng đó. Và đường quét tưởng tượng đó chính là hoàng đạo. Nói cách khác hoàng đạo chính là hình chiếu của mặt phẳng qũy đạo trái đất lên địa cầu trời.

1. VĨ ĐỘ
Chúng ta nhìn được mấy phần của địa cầu trời là tùy thuộc vào vĩ độ của vị trí chúng ta trên trái đất. Ở cả 2 cực, chúng ta chỉ nhìn được một nửa bầu trời, trong đêm, các vật thể trời xoay quanh địa cực trời nhưng chúng không mọc hay lặn mà ở quanh cực. Tại xích đạo, cả địa cầu trời có thể được nhìn thấy quanh năm. Chúng ta xem biểu đồ dưới đây

Hình ảnh

Do Việt Nam có vị trí gần với xích đạo nên ta sẽ nhìn thấy bầu trời sao chuyển động như hình ở giữa (MID-LATTITUDE), do vậy sẽ có một số sao không bao giờ lặn trên bầu trời nước ta, thường là các sao gần với địa cực trời Bắc. Vì sao Alpha của chòm Tiều Hùng nằm gần với địa cực trời Bắc, nên chúng ta coi nó là sao Bắc Cực (hay sao Bắc Đẩu). Và ta sẽ thấy các chòm sao khác luôn xoay quanh sao Bắc Cực này, mỗi tối chúng sẽ chuyển động từ Đông sang Tây khi ta nhìn về hướng Bắc. Vậy câu hỏi đặt ra là ban ngày các sao đi đâu? Ban ngày các chòm sao vẫn chuyển động theo qui luật trên nhưng do cường độ ánh sáng của mặt trời qúa mạnh, nên chúng ta không thể nhìn thấy chúng mà thôi.
Việc hình dung ra chuyển động của bầu trời sao sẽ rất hữu ích cho chúng ta trong việc định hướng và định vị các chòm sao trong đêm. Hãy đọc kỹ lại phần này nếu bạn chưa thực sự hiểu nó.
"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Thứ 3 Tháng 5 02, 2006 10:50 am

2.THỜI GIAN - KINH ĐỘ
Khi trái đất xoay, các ngôi sao cũng cùng chuyển động trên bầu trời, do đó vị trí của chúng thay đổi theo tiến trình của đêm. Thời gian để trái đất hoàn thành một vòng quay của nó so với địa cầu trời là 23h56'', do đó bầu trời sao sẽ mọc sớm hơn 4'' mỗi đêm nếu so với thời gian trên trái đất. Do trái đất xoay quanh mặt trời, nên nếu một chòm sao xuất hiện và nhìn được vào trong đêm thì sáu tháng sau, nó sẽ xuất hiện vào ban ngày (4'' x 30 ngày x 6 tháng = 720'' = 12h)

Hình ảnh

3. CUNG HOÀNG ĐẠO
Trong hành trình một năm, mặt trời "chuyển động" qua một dải các chòm sao dọc theo hoàng đạo, gọi chung là Cung hoàng đạo, chúng tạo thành một khu vực mà trong đó các chòm sao cố định luôn nhìn thấy được theo một thời gian xác định trong năm.

Hình ảnh


4. TỌA ĐỘ TRỜI
Vị trí của một vật thể trên địa cầu trời được xác định bằng hệ tọa độ gọi là RA (Right Ascension - góc tăng dần qua phải, gọi tắt là góc) và Dec (declination - độ lệch).

RA chính là độ kinh của trái đất, nó được tính bằng giờ, và có chiều ngược chiều kim đồng hồ trên xích đạo trời. Gốc được tính từ điểm xuân phân, nơi mặt trời di chuyển về hướng bắc.

Dec chính là độ vĩ của trái đất, nó có số đo từ 0 - 90 độ (từ xích đạo trời - địa cực trời)


Hình ảnh

[blue]VD toạ độ sao Vega
RA = 18 h 37 m 3.3 s
Dec = 38 ° 47 '' 24.2 ''''[/blue]
"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Thứ 3 Tháng 5 02, 2006 10:52 am

Làm quen với các bản đồ các chòm sao

Các bản đồ sao thoạt nhìn có vẻ lộn xộn nhưng thực ra chúng rất trật tự và không khó để sử dụng. Có nhiều loại bản đồ sao nhưng bây giờ chúng ta chỉ nói đến bản đồ các chòm sao để các có thể học cách sử dụng và dựa vào nó để xác định, quan sát các chòm sao trên bầu trời. Bản đồ các chòm sao cho thấy các sao sáng nhất trên bầu trời được kết nối với nhau thành những chòm sao. Trong bài này mình chỉ đưa ra 4 bản đồ sao ứng với 4 mùa trong năm (sẽ post tiếp phần sau). Mỗi tấm bản đồ cho thấy trọn cả bầu trời. Những chấm sáng có kích cỡ khác nhau biểu thị các ngôi sao ứng với độ sáng biểu kiến của chúng. Qua mỗi mùa, vào cùng một giờ, người quan sát sẽ thấy các chòm sao sẽ chuyển dần từ đông sang tây.

Các bước sử dụng bản đồ sao:
- Bước 1: Xác định các hướng bắc, nam, đông, tây (dùng la bàn là cách dễ nhất)
- Bước 2: Mở bản đồ sao thích hợp với mùa hiện tại.
- Bước 3: Khi xem bản đồ sao bạn không xem như bản đồ địa cầu, bạn phải đặt bản đồ nằm ngang, quay hướng ghi trên bản đồ sao cho đúng với hướng ghi trên bản đồ. Ví dụ hướng bắc trên bản đồ phải hướng về phía bắc. Chính vì sử dụng bản đồ phải nằm ngang nên trên bản đồ, thay vì hướng đông ở bên phải như trên bản đồ Trái đất thì hướng đông lại nằm ở bên trái còn hướng tây nằm ở hướng bên phải. Như vậy khi bạn đặt nó nằm ngang lại thì nó mới đúng với các hướng trên thực tế. Sau khi đã đặt bản đồ vào vị trị thích hợp, bạn bắt đầu quan sát. Chọn 2,3 sao sáng nhất có nét đặc trưng trên bầu trời và cố gắng tìm chúng trên bản đồ, khéo léo điều chỉnh tỷ lệ trên bản đồ với bầu trời thực sự.
- Bước 4: Một khi đã xác định ra 1 trong những sao này, hãy cố gắng dò ra chòm sao mà nó là một thành phần rồi dò tìm tiếp các chòm sao kế bên.
Lưu ý: Bạn không nên xác định quá nhiều sao hay các chòm sao một lúc, nếu đã xác định được chòm sao nào hãy cố gắng ghi nhớ vị trí và tiếp tục tự xác định nó mà không cần dùng đến bản đồ. Như vậy bạn sẽ đễ nhớ hết hơn là xác định một lúc quá nhiều các chòm sao nhưng sau đó lại quên ngay. Thêm một điều nữa, có những sao rất mờ bởi vậy khi quan sát bạn nên chọn chỗ tối để tránh bị ánh đèn làm hạn chế việc quan sát của bạn. Để sử dụng bản đồ sao trong những nơi tối như vậy bạn nên sử dụng một đèn pin có kính lọc màu đỏ để giữ cho mắt bạn thích nghi với bóng tối trong những lúc quan sát (bất cứ ánh sáng trắng nào cũng sẽ đóng sập lại con ngươi trong đôi mắt của bạn).
Chúng ta nằm ở bắc bán cầu bắc nên có thể thấy được sao bắc cực quanh năm nhưng nó nằm rất thấp, gần đường chân trời nên nếu ở những thành phố lớn khó có thể quan sát được sao bắc cực (polaris).
"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Thứ 3 Tháng 5 02, 2006 10:57 am

Bản đồ sao theo mùa. Thực ra là bản đồ của một tháng trong mùa, các chòm sao vẫn có thể nhìn thấy vào nhiều tháng khác nhau.
Bạn không được cấp phép để xem tập tin đính kèm trong bài viết này.
"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Thứ 3 Tháng 5 02, 2006 10:59 am

Kỹ năng ngắm sao trong đêm
Có bao giờ bạn ngồi trong đêm tối dưới một bầu trời đầy sao và ngắm nhìn vẻ đẹp của chúng chưa, nếu có thì đó hẳn là những giây phút rất thú vị vừa giúp ta thư giãn vừa là dịp để tìm hiểu thực tế về thiên văn học, về những chòm sao ... Và những buổi ngắm sao như thế sẽ càng thú vị hơn nữa khi chúng ta đã biết những kiến thức cơ bản về thiên văn, về các vì sao, về câu chuyện những chòm sao. Thật là vui khi tự mình xác định được những chòm sao, những vì sao nổi tiếng hay những hành tinh chuyển động chậm chạp hàng ngày trên bầu trời. Nhưng để có thể xác định chòm sao như vậy thì trước hết bạn cần có một số kỹ năng và kinh nghiệm nhất định, những kỹ năng ấy kết hợp với bản đồ sao mà bạn có trong tay sẽ giúp bạn thích thú hơn trong việc ngắm sao. Những kỹ năng ấy tôi sẽ trình bày trong chuyên đề kỹ năng lần này .

1.Một vài lời khuyên :
· Việc ngắm sao ảnh hưởng rất nhiều bởi thời tiết như mây, sương mù,gió ... Hãy chọn thời điềm ngắm sao sao cho thời tiết lúc ấy là đẹp nhất, trời thật quang mây, không sương mù . Đừng cố gắng xác định sao trong thời tiết xấu vì sẽ không đem lại kết quả tốt. Ta có thể chọn thời điểm ngắm nhờ vào bản tin thời tiết hàng ngày (có cả bảng mây vệ tinh nên tương đối chính xác) .
· Một nhân tố cũng quan trọng không kém, đó là ánh sáng . Ánh sáng ảnh hưởng rất lớn đến độ trưng của sao. Ta nên ngắm sao vào lúc mặt trời lặn hẳn và hoàn toàn tắt ánh sáng . Nếu có điều kiện thì nên chọn vị trí quan sát ở vùng nông thôn là tốt nhất , nơi không có ánh sáng đèn vì ánh sáng đèn đô thị sẽ gây nhiễu loạn bầu khí quyển làm mờ đi ánh sao. Nếu nhà ở đô thị thì hãy tắt đèn nhà mình đi để dễ dàng quan sát hơn.
. Việc ngắm sao ban đầu rất dễ làm cho bạn nản lòng. Nhưng nếu bạn là người thực sự yêu thiên văn thì dần dần nó sẽ trở nên thú vị. Lúc chưa quen thì bầu trời trông có vẻ rối rắm, hãy kiên nhẫn một chút với những kiến thức mình biết được nhất định bạn sẽ thành công .
. Khi quyết định ngắm sao thì hãy chuẩn bị cẩn thận những thứ cần thiết như bản đồ sao, ống nhòm, đèn pin đỏ... Ngoài ra nếu trời lạnh nhớ mặc áo giữ ấm cho cơ thể, đừng quá say mê mà hại sức khoẻ. Bạn cũng có thể đem theo cái gì đó nhấm nháp để việc ngắm sao thêm phần thú vị .

2.Sự thích nghi của mắt với bóng tối :
Trước khi ngắm sao bạn cần làm cho đôi mắt thích nghi với bóng tối trước. Mắt bạn cần tránh tiếp xúc với ánh sáng trắng trong khoảng 20 phút thì mới có thể hoàn toàn thích nghi. Khi mắt đã thích nghi thì bạn sẽ ngạc nhiên khi nhận thấy bầu trời lúc này dày đặc ánh sao. Lúc này cần tránh cho mắt tiếp xúc với ánh sáng trắng đột ngột vì nó sẽ phá hỏng tình trạng này và thậm chí còn làm hại thị lực của bạn . Để tránh tình trạng này mà vẫn có thể xem bản đồ sao thì bạn cần có một đèn pin phát ánh sáng đỏ để xem, bạn có thể tự làm bằng một đèn pin thường và giấy bóng đỏ (Kỹ thuật dùng ánh sáng đỏ này vẫn thường được áp dụng trong các phòng tối rửa ảnh) .

3.Tỉ lệ trên bầu trời :
Đơn vị để chúng ta đo độ rộng cùa chòm sao hay khoảng các ngôi sao được dùng là độ kinh vĩ (kinh độ và vĩ độ). Nếu chỉ nhìn trên bản đồ sao thì khó mà tưởng tượng được kích thước thực tế của những chòm sao trên bầu trời. May sao, chúng ta có một cây thước tỉ lệ rất tuyệt vời, đó chính là bàn tay của chúng ta. Ví dụ ngón trỏ của chúng ta vừa đủ để che phủ mặt trời hay mặt trăng, những vật thể chỉ rộng 0.5 độ ngang. Mu bàn tay rộng 10 độ bằng với rộng của cái cày (Plough, Big Dipper) trong chòm Đại Hùng. Khi xoè ra, độ rộng của bàn tay tính từ ngón út đến ngón cái là khoảng 16 độ, đủ để phủ ô vuông lớn của chòm Phi Mã . (H.1)
Lưu ý: Khi ước lượng khoảng cách, ta để tay duỗi thẳng ra trước tầm mắt .
Hình ảnh

4.Cách xác định một chòm sao :
Thông thường để có thể xác định các chòm sao thì phải có một chòm sao đã biết để làm mốc. Nếu bạn chưa xác định được một chòm nào thì phải cố gắng xác định ít nhất một chòm rồi từ đó lần ra các chòm sao khác. Có một số chòm sao rất dễ xác định như Orion, Đại Hùng, Nam Thập (Crux)…, có thể gọi là những chòm "chìa khóa" của bầu trời, dễ dàng nhận ra nhờ hình dáng rất đặc biệt của nó.
Hiện nay là tháng 2:
· Vào khoảng 21h, hãy nhìn ngay thiên đỉnh, nếu bạn có thể thấy ba ngôi sao có độ sáng giống nhau xếp thành một hàng rất thẳng có chiều dài khoảng một đốt ngón tay thì bạn có thể chắc chắn nó thuộc chòm Orion, nó chính là thắc lưng của chàng thợ săn .Từ đó lần ra bốn sao sáng xung quanh (H.2) rất dễ dàng , thế là bạn đã xác định được một chòm "chìa khóa" rồi .
· Lúc 23h , hãy nhìn về hướng Đông Bắc, nếu bạn thấy được 7 ngôi sao đơn độc xếp thành hình giống như một cái xoang thì hãy tự tin rằng đó chính là chòm Đại Hùng nổi tiếng. Từ chòm sao này chóm ta có thể xác định được rất nhiều chòm khác.
· Lúc hơn 1h 30 sáng, nếu nhìn về hướng Nam bạn sẽ thấy được chòm Nam thập với hình dáng một cây thập tự hơi méo được tạo thành bởi 4 sao. Lúc này nó nằm hơi nghiêng về hướng Đông. Đây là một chòm khá nổi tiếng, nhất là đối với những người ở Nam bán cầu, nó còn được thể hiện trên lá quốc kỳ của Úc, Niu Dilen, Papua Niu Ghinê, Xamoa.(H.3)
Hình ảnh

Ở đâu tập trung nhiều sao sáng :
Nếu là người mới bắt đầu thì bạn nên chọn một vùng trời tập trung nhiều sao thật sáng để dễ quan sát. Theo tôi thì vùng trời xung quanh chòm sao Orion là rất lí tưởng. Ở đây tập trung đa số sao sáng của bầu trời như Sirius (Đại Khuyển), Capella (Ngự Phu), Procyon (Tiểu Khuyển), Betelgeuse, Rigel (Orion), Aldebaran (Bò tót), Pollux (Song tử) . Trong những đêm quan mây thì những chòm sao ở đây hiện lên rất rõ.
Từ thắt lưng của Orion kéo một đường thẳng về phía bên trái của chòm sẽ gặp một sao rất sáng, đó chính là Sirius. Bây giờ hãy chú ý lấy hai sao Sirius vừa tìm được và Betegeuse của chòm Orion làm hai đỉnh của một tam giác, tưởng tượng ra một Tam giác đều mà đỉnh thứ 3 của nó chính là sao Procyon.Tam giác vừa tìm được gọi là “Tam giác mùa Đông”.Ngoài ra trong vùng trời này bạn có thể thấy một nhóm sao nhỏ mờ mờ, đó chính là tinh vân Thất nữ (Pleiades) và đại tinh vân M42 ở ngay giữa thanh kiếm của Orion (H.4)
Hình ảnh
"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Thứ 3 Tháng 5 02, 2006 11:04 am

5.Hai cách để tìm ra một chòm sao:
Cách 1 : Cách trực tiếp
Nhìn bảng đồ sao trước, tìm những chòm bạn cần xác định, sau đó nhìn lên bầu trời và cố gắng xác định chòm sao ấy bằng những hình dáng đặc biệt, bằng sao sáng, bằng những ước lệ bằng bàn tay... Cách này hữu dụng khí đã có một số chòm sao để làm mốc.
Cách 2: Cách giáng tiếp
Nhìn lên bầu trời trước, sau đó hãy lấy một quyển sổ ra vẽ lại những gì bạn thấy được. So sánh hình vẽ với bản đồ sao xem chúng có ăn khớp với nhau không , nếu chúng khớp, hãy nhìn lại bầu trời xem chòm sao bạn vừa xác định được.
[red]Lời khuyên : [/red] Bạn hãy tự làm cho mình một quyển sổ riêng để ghi chép bầu trời đêm. Nhớ ghi cả ngày tháng vào để tiện việc theo dõi sự biến đổi của bầu trời .

6.Màu sắc và ánh sáng của sao :
Thoạt nhìn, các vì sao có vẻ xuất hiện chỉ với ánh sáng trắng. Nhưng nếu thời tiết thuận lợi thì những vì sao cũng có màu sắc riêng của mình, đó gọi là quang phổ sao. Dựa vào màu sắc ta có thể khẳng định được vì sao mình tìm được có đúng là vì sao ở trong bản đồ không .
Ánh sáng và sự lấp lánh của sao giúp ta phân biệc được đâu là sao, đâu là hành tinh. Các vì sao đều có ánh sáng lung linh, nhấp nháy khi ta nhìn. Nếu bạn thấy được một vì sao tỏa một ánh sáng đều, không nhấp nháy thì đó phải là một hành tinh.
Hình ảnh

7.Ghi nhớ các chòm sao:
Khi đã xác định được một chòm sao, bạn hãy cố gắng ghi nhớ nó, như thế dần dần về sau bạn sẽ không còn phụ thuộc vào bản đồ sao nữa, không có nó bạn vẫn có thể xác định dễ dàng. Ban đầu chưa quen có thể hơi khó khăn, nhưng nếu luyện tập rồi thì bạn sẽ thấy bầu trời trở nên quen thuộc.
Cách dễ nhất để nhớ một chòm sao là nhớ hình dạng của tên chòm sao đó, ví dụ như Đại khuyển, Sư tử, Nam thập, Thiên nga, Thần ưng, Bọ cạp... Nhưng nếu bạn gặp khó khăn vì hình dạng quá rắc rối thì cứ nhớ theo hình ảnh tưởng tượng của riêng mình cũng được . Hãy liên tưởng chúng giống như những hình ảnh quen thuộc trong cuộc sống như :
- Cái nơ : Thợ săn (Orion)
- Cái ná : Bò tót (Taurus)
- Hình ngũ giác : Ngự Phu (Auriga)
- Chữ M hoạc W : Thiên hậu (Cassiopeia)
- Cái nhà ngược :Thiên vương (Cepheus)
- Hình thoi : Thiên cầm (Lyra)
- Hình vuông lớn : Phi mã (Pegasus)
- Cái xoang hoặc cái gáu : Gấu lớn (Ursa Major)
Ngoài ra , không nhất thiết phải nhớ từng chòm sao mà có thể liên kết các sao sáng của nhiều chòm với nhau thành một hình dạng để nhớ. Cách này cũng được sử dụng trên một số bản đồ sao, đó chính là những tam giác nổi tiếng , đôi lúc thời tiết xấu chúng ta chỉ có thể thấy các Tam giác này đơn độc trên bầu trời. :
- Tam giác mùa Xuân : Tạo thành từ 3 sao Spica (Xử nữ), Regulus (Sư tử), Arcturus (Ngưu Lang).
- Tam giác mùa Hè : 3 sao Vega (Thiên cầm), Deneb (Thiên nga), Altair (Thần ưng).
- Tam giác đều mùa Đông: 3 sao Sirius (Đại khuyển), Procyon (Tiểu khuyển), Betelgeuse (Orion).
Lời khuyên :
- Không cần phải nhớ nhiều sao trong một chòm, chỉ cần nhớ các sao chính, sau này từ các sao chính ấy ta có thể lần ra các sao phụ của chòm.
- Không nên xác định quá nhiều chòm sao cùng một lúc vì như thế sẽ rất khó nhớ và mất công, bạn sẽ nhanh chóng quên vị trí chúng.
- Khi định vị được một chòm sao, hãy cố gắng nhớ luôn tên một số sao trong chòm , hay ít nhất là sao sáng nhất (Alpha) của chòm, như vậy kiến thức về thiên văn của bạn sẽ dần dần được mở rộng.
"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Thứ 3 Tháng 5 02, 2006 11:08 am

XÁC ĐỊNH PHƯƠNG HƯỚNG

Xác định phương hướng là một kỹ năng rất quan trọng khi bạn tham quan hoặc sống ngòai thiên nhiên. Trước đây các bạn học sinh và các sinh viên được hướng dẫn rất kĩ nhưng trong thời đại hiện nay nhiều bạn rất xa lạ với những phương pháp xác định phương hướng, chủ yếu là các bạn tham gia chơi những trò chơi lớn hoặc những bạn đi sinh họat đòan đội mới biết đến những kĩ năng này. Bài viết này sẽ giới thiệu với các bạn một số cách để xác định phương hướng đơn giản khi không có la bàn .

I . Xác định trực tiếp:
Mọi người đều biết rằng hàng ngày Mặt Trời mọc ở hướng Đông và lặn ở hướng Tây. Dựa vào đó chúng ta có thể đóan được hướng Đông và hướng Tây bằng Mặt trời. Tuy nhiên, thường thì Mặt trời không mọc ở chính hướng Đông và lặn ở chính hướng Tây (trừ ngày xuân phân 21/3 và thu phân 23/9) nên chúng ta có thể bị lệch hướng Đông và Tây rất nhiều.

II. Xác định phương hướng bằng phương pháp Owen Doff:
Chúng ta dung một cọc cắm trên đất khi có trời nắng. Đánh dấu đỉnh bóng của cọc là T. Để một thời gian sau (khoảng 15 ‘), bóng của cóc sẽ dịnh chuyển sang vị trí khác. Đánh dấu đỉnh bóng của cọc lúc này là Đ. Nối hai điểm T và Đ lạI ta sẽ có một đường thẳng chỉ hướng Động Tây, đầu T chỉ hướng Tây, đầu Đ chỉ hướng Đông. Xác định được hướng Đông Tây thì sẽ dễ dàng xác định được hướng Bắc Nam.
Hình ảnh

III. Xác định hướng bằng địa vật:
·Hoa hướng dương luôn hướng về phía Mặt trời mọc (ở hướng Đông)
·Ở vùng nhiệt đới xích đạo, ở những than cây lớn rêu luôn mọc ở hướng Tây, còn ở vùng ôn đới thì rêu mọc ở hướng Bắc.

IV. Xác định bằng đồng hồ:Đặt đồng hồ nằm ngang trên long bàn tay,hướng kim giờ về phía Mặt trời (muốn chính xác hãy dùng một que nhỏ đặt thẳng đứng ngay giữa tâm đồng hồ, xoay đồng hồ sao cho bóng của que trở thành tia đối của kim giờ). Sau đó lấy phân giác của góc tạo bởi kim giờ và đường thẳng 6-12 sẽ chỉ hướng Bắc Nam. Phía góc nhỏ chỉ hướng Nam, góc lớn chỉ hướng Bắc.
Hình ảnh

Cách dễ dàng nhất vẫn là dung la bàn. La bàn có thể mua ở các nhà sách lớn hoặc những quầy bán kính thiên văn, ống nhòm.
"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Thứ 3 Tháng 5 02, 2006 11:17 am

Các bài viết trên là của Đôn trong diễn đàn Olympia. Tớ thấy chưa cần phải bổ sung thêm.
Từ tuần này tớ cũng sẽ viết dần các bài hướng dẫn quan sát.
Thực sự thì khi cần quan sát các bạn cần có một bản đồ sao. Bản đồ sao quay khoa mình dùng khá tốt ( tớ chưa thấy cái nào tốt hơn, hì hì).
"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương

Hướng dẫn quan sát bầu trời: Bầu trời tháng 5 ( english)

Bài viết chưa xemgửi bởi lucgiac_muadong » Thứ 4 Tháng 5 13, 2009 3:24 am

Đây là flash hướng dẫn quan sát khá hay do website hubble cung cấp. Mọi người có thể dựa vào đó để tập quan sát.

"Vào mùa Đông các chòm Tráng Sĩ, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Ngự Phu, Kim Ngưu lấp lánh trên bầu trời phía Nam. Người phương Bắc gọi đó là Lục Giác Mùa Đông."
Hình đại diện của thành viên
lucgiac_muadong
Thợ mộc chính hiệu
Thợ mộc chính hiệu
 
Bài viết: 1415
Ngày tham gia: Thứ 6 Tháng 3 11, 2005 10:55 am
Đến từ: K54_ Hải Dương


Quay về Kiến thức.

Ai đang trực tuyến?

Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào đang trực tuyến1 khách

cron